«Мова» – другі беларускамоўны раман Марціновіча пасля «Сцюдзёнага выраю». «У “Мове” я паспрабаваў сабраць у незвычайным сюжэце маё разуменне багажу праблем, звязаных з нашай ідэнтычнасцю, з культурай, мовай і гісторыяй. З тутэйшасцю, з правінцыйнасцю, з гатоўнасцю адмовіцца ад свайго», – кажа аўтар.
Medium?1410866688
выдавецтва:
34mag
рэдактар:
Аляксандра Дорская
перакладчык:
Лідзія Міхеева
месца выхаду:
Мінск
год выхаду:
2014
мова:
Руская
Хочуць прачытаць
0
Не здолелі дачытаць
0
Не чыталі, але асуджаюць
0
5,0
Адзнака крытыкаў 1
3,9
5
2
4
3
3
3
Адзнака чытачоў 8
Рэцэнзіі
2005 год — Масква і Пекін адмовіліся ўключаць ЗША ў «Шанхайскую арганізацыю супрацоўніцтва і развіцця», снежань 2013 г....
«Беларуская культура? Не, не чуў! Беларуская літаратура? А вам самім не смешна?», — так герой Віктара Марціновіча апісвае...
Водгукі 2
Зарэгіструйцеся ці ўвайдзіце, каб пакідаць водгукi і ставіць адзнакі

Па-праўдзе, амаль адразу па перагортванні апошняй старонкі я аблаяў кніжку ў сваім твітары, пра што цяпер шкадую. Пэўна проста я не трапіў у фокусную аўдыторыю, а калі паспрабавць абстрагавацца, і ўявіць сябе рускамоўным 25-годкам, якому чырвона-зялёныя шорцікі, прабачце, праз цеснату палезлі ў ср..ку, то - само то. Адзінае - засталася даўняя прэтэнзія да аўтара наконт кампазіцыйнага "правісання" канцовак. Ну як так, па 3/4 тэксту з увагай працягнуў, падмануць - падманул, і -... не дабіў. Шкада.
А так - няблага, забаўляльна, грамадзкі карысна.

0

Вось яно, сапраўднае, сваё! Тое, што працінае да костак, што, неабуджанае, спала ў іх увесь час. Зусім іншае, не тое, што было ў апавяданнях пра перадавікоў у афіцыйных газетах. Гэтак думаў я, засвойваючы ўсім сваім арганізмам тарашкевічныя словы, выразы, сказы, цэлыя палосы з газеты “Свабода”, з “Нашай Нівы” ў пачатку 90-х. Свой тагачасны стан амаль наркатычнага прыходу я ўспомніў, прачытаўшы некалькі старонак “Мовы” Віктара Марціновіча. Напэўна, і аўтар перажыў нешта падобнае, так дакладна ён апісаў тое, што я адчуваў калісці. Пачаўшы на рускай мове, я адклаў раман і вырашыў працягнуць чытанне на беларускай.
Мае дачыненні з раманамі Марціновіча ніколі не былі складанымі. Я проста не мог іх чытаць. Адкрываючы чарговую нашумелую кніжку і перагарнуўшы некалькі старонак, я не мог прымусіць сябе далей глытаць іх штучную дакучліую інтэлектуальнасць. Але ж я не літаратар і не крытык. Не лезе мне і не лезе. Не ў трэндзе я, вось і ўсё. Спроба прымусіць сябе пракаўтнуць “Сцюдзёны вырай” скончылася паразай на кіндлаўскіх 70%. З “Мовай” атрымалася па-іншаму. Мяне вельмі кранула першапачатковая ідэя. Чытаючы, я намагаўся не зважаць на невядома нашто ўвапхнутыя туды выразы на ангельскай і разумнічанні па паўстаронкі, на ненатуральнасць дыялогаў. Тым больш, што сама па сабе беларуская мова рамана – найвышэйшага гатунку. Вось так мяне мова “Мовы” і падкупіла, і я ўпершыню дачытаў раман Марціновіча да канца.
Таксама падкупілі цытаваныя вершы і празаічныя ўрыўкі, якія выконвалі ролю несубстантыўнага наркотыку для тутэйшых. Любімыя, класічныя творы. Але ўсё ж выбар мог быць менш “папсовым”, можна было знайсці такія ж пранізлівыя рэчы, якія “стралялі” б якраз сваёй незацяганасцю.
Спачатку я ўсведамляў, што джанкі і барыга – гэта розныя людзі. На першых старонках даюцца адрозныя біяграфічныя звесткі. Але потым яны забыліся, і мне стала ўяўляцца, што джанкі – мінулае, а барыга – цяперашні стан аднаго і таго ж героя. Танальнасць, стылістыка іх маналогаў нічым не адрозніваюцца. Тое ж датычыцца і астатніх персанажаў. Відавочна, што для аўтара гэта ўвогуле не людзі ці ажылыя вобразы, а персанажы-функцыі. Яны павінны падвесці да пэўнай сюжэтнай кропкі, і на гэтым усё. Пасля гэтага яны аўтару нецікавыя.
Вобразы джанкі і барыгі сплятаюцца, утвараючы ствол апавядання, але ў пэўны момант галоўныя героі знікаюць, у дрэва адчшчыкваюць вершаліну, ад якой кволымі парасткамі разыходзяцца тэмы Цёткі, яе ахоўніка і магічнага “трэцяга” слова, сіноніма “кахання” і “любові”, аднак ніводзін з парасткаў не зможа раквітнець кульмінацыяй. Вельмі хацелася, каб аўтар адкрыў гэтае слова, і я з надзеяй чакаў ягонага выбуху ў канцы кнігі. Але – расчараванне, пранізлівай чытацкай асалоды ад адкрыцця таямніцы не адбылося. Кніжка сканчаецца прадказальнай паразай сілаў святла, што праўда, вынаходлівым ходам з сапсаваннем кода мовы-наркотыка.
Што ж да кода самой кніжкі, то я яго сустракаў у “аўтарытэтаў” сучаснай расейскай літаратуры, рознага кшталту пелевіных і лук’яненак. Гэта мова грубых вобразаў: шыкоўных бландынак і чорных лімузінаў. Такім вобразам не патрэбная індывідуальнасць, адметнасць. Пара слоў дае чытацкаму мозгу адпаведны сігнал і поўную характарыстыку па заезджаным шаблоне. Бракуе адметных назіранняў аўтара, унікальных запамінальных дробязяў. Ёсць арыгінальная ідэя і ёсць персанажы, якія гэтую ідэю павінны раскрыць і ўпрыгожыць, а ажыўляць іх – залішне, таму і мова герояў схематычная, і мова, якая іх апісвае, прымітыўная, глыбістая.
Што вынікае для мяне як шараговага чытача з усяго гэтага? Марціновіч піша на вельмі блізкую, балючую беларусам тэму, пра якую ён, відавочна, сам шмат думае (а можа, і проста правакуе, закранаючы яе). Ён робіць гэта, выкарыстоўваючы стэрэатыпныя вобразы, сродкамі легкага жанру, і сам жа каноны гэтага жанру парушае, не даводзячы сваіх галоўных герояў да кульмінацыі, робячы сюжэт прадказальным, нуднаватым. Замала таямніц, а тыя, што ёсць, – і гэта сапраўднае пісменніцкае злачынства – не раскрываюцца ў канцы кнігі. Калі б аўтар не намагаўся напісаць нешта эпахальнае, апакаліптычнае, а вырабіў нармальны “чалавечы” дэтэктыў, у яго атрымалася б выдатнае чытво не толькі для “тусоўкі”. Але і тое, што атрымалася, ужо вельмі і вельмі чытэльна, гэта, безумоўна, з’ява, і мне цікава, якім будзе ягоны наступны раман.

0
Дадайце кнігу, каб дапамагчы нам зрабіць самы лепшы каталог літаратуры ў байнэце