Рэцэнзія на кнiгу: Original?1423130888
Адзіная памылка Юлі Цімафеевай

калі выбухам не імкне з цябе/ усяму насуперак,/ не трэба, – раіў цікаўным пачаткоўцам бітнік Букоўскі ў вершы “дык ты хочаш быць пісьменнікам?” – пакуль сонца ўнутры цябе/ не выпаліць кішкі,/ не трэба.

 

На беларускую мову гэты верш перастварыла Юля Цімафеева, вядомая як рэдактарка часопіса “ПрайдзіСвет” і перакладчыца пераважна з ангельскай (Букоўскі, Гінзберга, Уітмэна, Дзікмана, Крэйна, Лоўэл, По, Одэна, Бірбама, Гілман, Лоўрэнса, Оўтс, Шапэн), але таксама з гішпанскай (Паса) і партугальскай (Каэйру) моваў. Карацей, відавочна, Юля Цімафеева перакладае шмат і плённа, і ў тым, што цытаваны вышэй верш упершыню я прачытаў менавіта ў ейным перакладзе, няма нічога асабліва цікавага. Але надрукаваны гэты верш быў – і вось гэта ўжо цікава – у адной свежавыдадзенай дэбютнай кнізе. Асноўная мэта кожнага літаратурнага дэбюта па вызначэнні, нагадаю, – засведчыць нараджэнне яшчэ аднаго пісьменніка. У дадзеным выпадку – пісьменніцы, яшчэ дакладней – паэткі. Кніга называецца “Кніга памылак” – і гэта кніга Юлі Цімафеевай.

Танюткі паэтычны зборнік утрымлівае 73 невялікія вершы і складаецца з уласных тэкстаў паэткі ў першай палове і ейных перакладаў у другой. Не ведаю, ці можна лічыць гэта за камплімент, але вершы з абедзвюх частак знаходзяцца, так бы мовіць, у адной вагавай катэгорыі – і не толькі таму, што і там, і там верлібры. Устойлівае адчуванне гамагеннасці вынікае з агульнай для большасці тэкстаў “Кнігі памылак” арыентацыі на простыя словы і простыя рэчы: птушкі, дрэвы, мора, неба, кветкі, мяса. Для большасці тэкстаў – то бок гэта значыць, што ў кнізе ёсць колькі вершаў, якія паўстаюць супраць агульнай скіраванасці на простае і непасрэднае. Яны робяць гэта з дапамогай адсылак да вялікай і складанай культурнай традыцыі з Францам Кафкам ды Раманам Якабсонам. У цэлым здаецца, што гэтае "паўстанне" задушанае самой кампазіцыяй зборніка: калі першая палова кнігі, у якой змешчаныя ўласныя тэксты паэткі, сканчаецца вершам “Ня ўмець чытаць” – адначасова хоць і супраць-інтэлектуалісцкім, але таксама рэфлексіўным, то другая частка, з перакладамі, сканчаецца вершам “Калі пасля маёй смерці захочуць напісаць маю біяграфію” – проста супраць-інтэлектуалісцкім.

Аднак парадаксальным чынам рэфлексіўнасць Юлі Цімафеевай перамагае ейную ж непасрэднасць, і ўрэшце кніжка усё ж матываваная не сонцам унутры, што выпаліла кішкі, пра якое кажа Букоўскі, а нечым добра разважаным іншым.

Уся справа ў вокладцы. Выдавецтва “Галіяфы” апошнім часам робіць сваім кніжкам цудоўныя вокладкі – і усё ж вокладка “Кнігі памылак” выбіваецца нават сярод іх. На чорным тле профіль знерваванай жанчыны; пышныя рудыя валасы; грымаса рэўнасці на твары; жанчына трымае ў руцэ букет з незабудак; яна не можа стрымацца і міжволі, незаўважна для самой сябе, кусае кветку. У афармленні вокладкі выкарыстаная карціна “Цень кахання” (1867) блізкага да прэрафаэлітаў мастака Энтані Сандзіса (дарэчы, вось адзіная памылка кнігі – прозвішча Sandys у выходных звестках недакладна транслітэраванае як Санціс). Мадэлька Сандзіса ў хуткім часе кіне сваю акторскую працу, каб стаць грамадзянскай жонкай мастака, у іх народзіцца дзесяць дзяцей. Больш вядомы сябар Сандзіса Расэцці абвінаваціць мастака ў плагіяце.

Менавіта такую няпростую карціну з гісторыяй паэтка свядома паставіла на вокладку сваёй першай кнігі.

Мастак паказвае простую грубую рэўнасць, каб пацвердзіць высокае каханне – насуперак рэўнасці, а паэтка апісвае простыя грубыя рэчы, каб пацвердзіць высокую літаратуру – насуперак простасці.

Увесь наклад “Кнігі памылак” – дзвесці асобнікаў, што адчувальна меней за стандартныя для сучаснай беларускай паэзіі 300-500. Гэта пры тым, што ў кола патэнцыйных пакупнікоў трэба залічыць, акрамя звычайных чытачоў вершаў, аматараў жывапісу прэрафаэлітаў і тых неабыякавых грамадзян, якія апошнім часам заходзяць у кнігарню “Логвінаў”, каб ахвяраваць грошы на выплату вялізнага палітычнага штрафу, накладзенага на Ігара Логвінава. Таму наяўных зараз “Кніг памылак” недастаткова, несумненна, трэба больш.

Каментароў няма
Зарэгіструйцеся ці ўвайдзіце, каб пакідаць каментары і ставіць адзнакі
Дадайце кнігу, каб дапамагчы нам зрабіць самы лепшы каталог літаратуры ў байнэце